26 maart 2026

Met ‘verkeersdoodslag’ krijgt het Strafwetboek er vanaf september een misdrijf bij

Met ‘verkeersdoodslag’ krijgt het Strafwetboek er vanaf september een misdrijf bij

Wie vanaf september 2026 nog spreekt over een “spijtig verkeersongeval” wanneer iemand om het leven komt door roekeloos rijgedrag, wordt wellicht tegengesproken. Met het nieuwe Strafwetboek zet de wetgever namelijk een duidelijke stap. Dodelijke verkeersongevallen zijn niet altijd het gevolg van pech of onoplettendheid. Soms zijn ze het gevolg van bewuste keuzes, genomen met kennis van zaken en met alle risico’s van dien. Die realiteit krijgt nu ook een eigen naam: verkeersdoodslag.

Doding in het verkeer en ‘verzwaarde’ doding in het verkeer

Op 29 januari 2026 keurde de Kamer het wetsontwerp goed dat dit nieuwe strafrechtelijke begrip zal invoeren. Daarmee wordt zowel het strafrecht als het maatschappelijke debat rond verkeersveiligheid op scherp gezet. De boodschap is duidelijk: wie roekeloos rijdt en daarbij iemand om het leven brengt, kan zich niet langer verschuilen achter het idee van een dodelijk ‘ongeval’.

Tot vandaag maakte het Strafwetboek weinig onderscheid. Of een dodelijk verkeersongeval nu het gevolg is van een kort moment van onoplettendheid, dan wel van rijden onder invloed, extreme snelheid of het negeren van een rood licht, de maximale straf blijft dezelfde. Vijf jaar gevangenisstraf en een geldboete van 2.000 euro vormen vandaag onder het huidige Belgische strafrecht het plafond, ongeacht (de ernst van) het gedrag dat aan het ongeval voorafging (artikel 419, tweede lid Strafwetboek). Dat leidde in de praktijk tot kritiek. Onder meer omdat het bestaande recht onvoldoende ruimte laat om de ernst van het onderliggende rijgedrag tot uitdrukking te brengen in de bestraffing.

Met het nieuwe Strafwetboek, dat op 1 september 2026 in werking treedt, wordt er een duidelijk onderscheid gemaakt. Voor het veroorzaken van een dodelijk verkeersongeval blijft een gevangenisstraf tot vijf jaar mogelijk (artikel 107 nieuw Strafwetboek), maar wanneer de feiten worden gepleegd in aanwezigheid van één van de verzwarende omstandigheden opgesomd in het nieuwe artikel 107/1, kan de straf worden verzwaard tot een gevangenisstraf van maximaal tien jaar. Dit komt neer op een verdubbeling van de straf en een geldboete tot 16.000 euro.

De wetgever introduceert deze verzwaring voor situaties waarin de bestuurder niet zomaar een fout maakte, maar bewust een ernstig risico nam. Denk aan rijden onder invloed, deelnemen aan het verkeer zonder rijbewijs, het gebruik van een gsm-toestel tijdens het rijden, zware snelheidsovertredingen of het flagrant negeren van verkeerslichten. In die gevallen is er meer aan de hand dan een moment van verstrooidheid.

In verschillende andere rechtsgebieden is het doden door toedoen van een automobilist al langer een afzonderlijk misdrijf. In Nederland, Engeland en Wales, verschillende Amerikaanse staten en recent ook in Frankrijk, wordt het doden in het verkeer expliciet benoemd en zwaarder gesanctioneerd wanneer er verzwarende omstandigheden aanwezig zijn. De Belgische wetgever sluit zich nu aan bij die internationale tendens, mede onder invloed van slachtofferverenigingen.

Door expliciet te spreken van “doding in het verkeer” (artikel 107) en “verzwaarde doding in het verkeer” (artikel 107/1) en niet langer van “dodelijk verkeersongeval”, erkent de wetgever dat sommige verkeersdoden het gevolg zijn van gedrag dat dichter aanleunt bij klassieke geweldsmisdrijven dan bij een ongeluk. Die terminologische keuze sluit bovendien beter aan bij wat de families van de slachtoffers van zulke drama’s ervaren. Voor hen is het verlies zelden “spijtig” of “toevallig”, maar eerder het rechtstreekse gevolg van iemands onverantwoordelijkheid.

Strafverzwaring of toch niet?

Niet alleen wordt voorzien in een nieuwe verzwaring voor dodelijke verkeersongevallen waarbij de bestuurder een ernstig risico nam, ook de minimumstraffen worden opgetrokken. Waar onder het huidige recht nog wordt uitgegaan van een minimumgevangenisstraf van drie maanden (artikel 419, tweede lid Strafwetboek), voorziet het nieuwe Strafwetboek voor doding in het verkeer voortaan in principe (behoudens verzachtende omstandigheden, in welk geval de gevangenisstraf wel nog kan worden verminderd) in een minimumgevangenisstraf van drie jaar (artikel 170 nieuw Strafwetboek), en zelfs een minimum van vijf jaar wanneer sprake is van verzwarende omstandigheden (artikel 170/1 nieuw Strafwetboek).

De minimumgeldboetes lijken daarentegen onder het nieuwe Strafwetboek lager te liggen dan vandaag het geval is. Het nieuwe Strafwetboek breekt immers met het klassieke systeem van opdeciemen, waarbij de in de wet vermelde geldboetes systematisch worden vermenigvuldigd met een wettelijk vastgelegde factor. Onder het huidige recht bedraagt de minimumgeldboete voor onopzettelijke doding in het verkeer 50 euro (artikel 419, tweede lid Strafwetboek), maar door de toepassing van de opdeciemen komt die in de praktijk neer op een effectieve minimumboete van 400 euro (vermenigvuldiging met factor 8). Het nieuwe Strafwetboek werkt daarentegen met reële geldboetes zonder opdeciemen. Hoewel de wettelijke minimumboetes worden opgetrokken van 50 euro naar 200 euro, zowel voor doding in het verkeer als voor verzwaarde doding in het verkeer, ligt de effectieve minimumboete onder het nieuwe recht lager dan vandaag, gelet op het wegvallen van de opdeciemen.

Daarbij dient te worden opgemerkt dat bij een wijziging van de strafwet na het plegen van de feiten het beginsel van de meest gunstige strafbepaling geldt. Voor feiten die vóór 1 september 2026 werden gepleegd maar nadien worden berecht, zal de rechter dus moeten nagaan welk geheel van strafbepalingen in concreto het meest gunstig is voor de betrokkene. Dat is een vraagstuk dat in de praktijk ongetwijfeld nog aanleiding zal geven tot discussie en debat.

Het nieuwe Strafwetboek geeft de rechter in ieder geval de ruimte om elk dodelijk verkeersongeval afzonderlijk te beoordelen en de straf af te stemmen op wat zich concreet heeft voorgedaan. Rekening houdend met het rijgedrag van de automobilist. Hoe het nieuwe misdrijf verkeersdoodslag in de praktijk zal worden toegepast, zal echter moeten blijken uit de rechtspraak. Wat wel vaststaat is dat daders van dodelijke verkeersongevallen vanaf 1 september 2026 terecht kunnen staan voor “verkeersdoodslag” en daarbij een gevangenisstraf riskeren tot tien jaar.